جبروت

آئين نامه آموزشي

دوره هاي كارداني و كارشناســــي

( مصوب جلسه 339 شوراي عالي برنامه ريزي مورخ ارديبهشت 1376 )

تعاريف

     در اين آيين نامه تعاريف زير پذيرفته شده است.

1- دانشگاه : به همه دانشگاهها، موسسات آموزش عالي اعم از آموزشي و پژوهشي، روانه و شبانه دولتي و غير دولتي « دانشگاه »‌گفته مي شود.

2- دانشكده : دانشكده واحدي ا زيك دانشگاه است كه در رده خاصي از علوم فعاليت دارد. مانند دانشكده علوم، دانشكده برق، دانشكده الهيات و نظاير آن.

3-گروه آموزشي‌: گروه آموزشي واحدي ا زيك دانشكده يا يك دانشگاه است. كه در يك رشته خاص يا چند رشته متجانس فعاليت دارد. مانند گروه رياضي، گروه معارف اسلامي و نظاير آن.

4- گروه برنامه ريزي: منظور از گروه برنامه ريزي يكي از گروههاي نه گانه شوراي عالي برنامه ريزي است كه در وزارت فرهنگ و آموزش عالي استقرار دارند.

5- گروه آزمايشي : منظور از گروه آزمايشي يكي از گروههاي آزمايشي سازمان سنجش آموزش كشور در امتحانات سراسري دانشگاهها است، كه داوطلبان را بر حسب رشته هاي انتخابي به گروههاي خاص تقسيم مي كند.

6- دوره : منظور از دوره در نظام آموزش عالي، مدت زماني است كه دانشجو وارد دانشگاه شده و در يك رشته خاص تحصيل مي كند و در آن رشته فارغ التحصيل مي شود. مانند دوره كارداني، دوره كارشناسي و .....

اين تعاريف كه عموماً به تصويب مراجع ذي ربط رسيده است. مورد تأييد شوراي عالي برنامه ريزي است بنابراين جزو لاينفك اين آيين نامه است و هر نوع تغيير و يا تفسير مفاد آن مجاز نيست.

 7 – اداره آموزش : منظور از اداره آموزش: يك واحد اداري در يك دانشكده يا دانشگاه است كه همه امور آموزشي مربوط به دانشجويان از قبيل نام نويسي، انتخاب واحد، انجام امتحانات ، جمع آوري نمرات و اعلام نتايج را برعهده دارد.

8 – استاد: هر عضو هيأت علمي كه مسئوليت تدريس دروس نظري يا عملي را در دانشگاه برعهده دارد استاد ناميده مي شود.

9 – رشته : رشته يكي از شعب فرعي از گروههاي علمي ( علوم پزشكي ، علوم انساني، علوم پايه ، فني و مهندسي ، كشاورزي ، هنر ، تربيت معلم و علمي – كاربردي ) است كه از لحاظ موضوع كاملاً مشخص و از ديگر موضوعات متمايز بوده و حداقل به يك كارآيي مشخص مي انجامد. دروس مشترك در دو رشته متفاوت، نبايد از 30 درصد كل واحدها در هر دو رشته تجاوز كند.

10- گرايش : هريك از شعب يك رشته كه ناظر بر يك تخصص باشد، گرايش ناميده مي شود.

اختلاف دروس در دو گرايش ا زيك رشته نبايد از 7 درصد كل واحدهاي رشته كمتر و از 30 درصد كل واحدها بيشتر باشد.

شرايط ورود و نام نويسي

شرايط ورود

ماده 1 – شرايط ورود در دوره هاي كارداني، كارشناسي ( پيوسته و ناپيوسته‌)‌ كارشناسي ارشد پيوسته و دوره هاي دكتري عمومي پزشكي، داروسازي، دندانپزشكي، اعم از دوره هاي روزانه و شبانه به شرح زير است:

1- مجاز بودن به تحصيل از نظر قوانين و مقررات جاري كشور و داشتن شرايط عمومي ورود به آموزش عالي، برابر مصوبات شوراي عالي انقلاب فرهنگي.

2- داشتن گواهينامه پايان دوره متوسط از داخل يا خارج از كشور، مورد تأييد وزارت آموزش و پرورش ( باتوجه به نظام آموزش متوسطه ) يا برابر آن براي آموزشهاي حوزوي ( مطابق مصوبات شوراي عالي انقلاب فرهنگي) و يا داشتن گواهينامه دوره كارداني براي ورود به دوره كارشناسي ناپيوسته كه حسب مورد به تأييد وزارت فرهنگ و آموزش عالي يا وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي رسيده باشد.

3- پذيرفته شدن در آزمون ورودي

4- سپردن تعهد خدمت براساس ضوابط و قانون آموزش رايگاه يا پرداخت شهريه مطابق تعرفه و مقرراتي كه از طريق مراجع ذي ربط صادر مي شود.

نام نويسي :

ماده 2 – پذيرفته شدگان آزمون ورودي، موظفند در مهلت هايي كه توسط دانشگاه اعلام مي شود،‌ براي نام نويسي و انتخاب واحد مراجعه نمايند. عدم مراجعه براي نام نويسي در نخستين نيمسال تحصيلي پس از اعلام نتايج آزمون، انصراف از تحصيل تلقي خواهد شد.

ماده 3 – دانشجو موظف است در هر نيمسال ، در زماني كه دانشگاه اعلام مي كند، براي ادامه تحصيل و انتخاب واحد به اداره آموزش مراجعه كند. عدم مراجعه دانشجو براي نام نويسي بدون اطلاع و عذر موجه ، در يك نيمسال ، بمنزله انصراف از تحصيل است. در صورت تأخير و با عذر موجه، حق انتخاب واحد و ادامه تحصيل را در آن نيمسال ندارد. ولي آن نيمسال جزو مدت مجاز تحصيل وي محسوب مي شود.

تبصره : دانشجو موظف است عذر موجّه خود را در خودداري از نام نويسي، با دلايل مستند، بطور مكتوب در اولين ماه بعد از آغاز هر نيمسال تحصيلي، به اداره آموزش دانشگاه اطلاع دهد.

منع تحصيل همزمان :

ماده 4 – دانشجو در يك زمان حق نام نويسي و ادامه تحصيل در بيش ا زيك رشته و در هر رشته از يك گرايش در يك يا چند دانشگاه را نخواهد داشت. در صورت تخلف، از ادامه تحصيل در يكي از رشته هاي انتخابي به تشخيص كميسيون بررسي موارد خاص وزارت محروم و سوابق تحصيلي وي باطل اعلام مي شود و دانشجو در اين حال موظف است كليه هزينه هاي مربوط به رشته حذف شده را مطابق تعرفه هاي تعيين شده  به دانشگاه ذي ربط بپردازد.

تبصره : دانشجويان ممتاز (  استعداد هاي درخشان ) ، از شمول اين ماده مستثني هستند.

تعريف دانشجوي ممتاز، و ضوابط اجرايي اين تبصره، توسط شوراي هدايت استعدادهاي درخشان در آموزش عالي تعيين و ابلاغ مي شود.

نظام آموزشي

تعريف واحد درسي

ماده 5 – آموزش در تمام دانشگاههاي كشور مبتني بر نظام واحدي است.

در نظام واحدي، ارزش هر درس با تعداد واحدهاي آن درس سنجيده مي شود و قبولي يا عدم قبولي دانشجو در يك درس، به همان درس محدود است.

هر  واحد درس ،‌ مقدار يا ميزان درسي است كه مفاد آن به صورت نظري  17 ساعت، عملي ( يا آزمايشگاه ) 24 ساعت ، كارگاهي ( يا عمليات ميداني ) 51 ساعت، كارآموزي و كارورزي ( يا كار در عرصه ) 68 ساعت، در طول يك نيمسال تحصيلي ( يا دوره تابستاني ) و طبق برنامه مصوب شوراي عالي برنامه ريزي تدريس مي شود . در مورد رشته هايي كه داراي پروژه هستند مدت اجراي پروژه متناسب با واحد آن، توسط استاد مربوطه تعيين مي شود.

سالتحصيلي :

ماده 6 -  هر سال تحصيلي مركب از دو نيمسال تحصيلي و عنداللزوم يك دوره تابستاني است و هر نيمسال تحصيلي شامل 16 هفته و هر دوره تابستان شامل 6 هفته آموزش است.

تبصره : مدت امتحانات پاياني دوره تابستاني جزو مدت آموزشي محسوب نمي شود.

حدود اختيارات دانشگاه در مورد برنامه درسي

ماده 7 – تمام دانشگاهها موظفند برنامه هاي درسي مصوب شوراي عالي برنامه ريزي را اجرا نمايند.

ترتيب دروس يا رعايت پيش نيازها، روش تدريس، و جا به جا كردن ريز مواد و طرح مطالب جديد در يك درس و انتخاب منابع برعهده دانشگاهها است.

دروس انتخابي

ماده 8 – دانشگاهها مي توانند در هر رشته به تشخيص گروه مربوط تعدادي از دروس مرتبط با رشته را تعيين و به عنوان دروس انتخابي به دانشجويان ارائه دهند. مشروط بر آنكه تعداد واحدها از سقف مجاز در هر رشته تجاوز نكند.

ساعات حل تمرين

ماده 9 – دانشگاهها مي توانند، در صورت لزوم ، به تشخيص گروه آموزشي ، در هر رشته از دوره هاي كارشناسي ، تا 20 ساعت، در دوره هاي كارداني و كارشناسي ناپيوسته تا 10 ساعت به عنوان حل تمرين به ساعات تدريس رشته، در طول دوره بيفزايد.

واحدهاي درسي و طول مدت تحصيلي

تعداد واحدها

ماده 10 – تعداد واحدهاي درسي لازم براي گذرانده هر يك از دوره هاي تحصيلي به شرح زير است:

دوره هاي كارداني : بين 68 تا 72 واحد.

دوره هاي كارشناسي پيوسته غير از رشته هاي فني و مهندسي : 130 تا 135 واحد.

دوره هاي كارشناسي پيوسته فني و مهندسي : 130 تا 140 واحد .

دوره هاي كارشناسي ناپيوسته : 67 تا 70 واحد.

دوره هاي كارشناسي ارشد پيوسته : 172 تا 182 واحد.

ماده 11 – هر دانشجو مي تواند در هر نيمسال تحصيلي حداقل 12 و حداكثر 20 واحد درسي را انتخاب كند.

تبصره 1 : در آخرين نيمسال تحصيلي، دانشجو از رعايت شرط انتخاب حداقل 12 واحد معاف است.

تبصره 2 : در صورتي كه دانشجو براي فراغت از تحصيل تنها يك درس باقيمانه داشته باشد، با نظر دانشگاه و تأييد استاد مربوط ، مي تواند امتحان آن درس را در طول نيمسال از طريق معرفي به استاد بگذراند.

تبصره 3 : اگر دانشجويي در يك نيمسال ميانگين كل نمراتش حداقل 17 باشد  مي تواند با نظر دانشگاه در نيمسال بعد حداكثر تا 24 واحد درسي را انتخاب كند.

تبصره 4 : در مواردي كه دانشجو براي فراغت از تحصيل حداكثر 24 واحد باقي مانده داشته باشد، حتي اگر مشروط باشد، با نظر دانشگاه، مي تواند تمامي واحدهاي باقي مانده را در يك نيمسال انتخاب كند.

تبصره 5 : تعداد واحدهاي انتخابي در دوره تابستاني حداكثر 6 واحد درسي است.

دروس پيش نياز:

ماده 12 – آن دسته از پذيرفته شدگان آزمون سراسري دانشگاهها در دوره هاي كارداني، كارشناسي ارشد پيوسته در همه رشته هاي تحصيلي كه نمره خام امتحان آنها، در آزمون ورودي، در يك يا چند درس ، به تشخيص شوراي آموزشي دانشگاه پذيرنده، از حد نصاب معين كمتر باشد، موظفند حسب نياز رشته دروسي را كه آن دانشگاه تعيين مي كند به عنوان دروس جبراني يا ( پيش نياز دانشگاهي ) علاوه بر دروس مندرج در برنامه مصوب بگذرانند.

تبصره 1 : تعيين نوع دروس ، تعداد واحد، ريز مواد ، نحوه ارائه ، و زمان تدريس دروس پيشنياز دانشگاهي بر عهده شوراي آموزشي دانشگاه پذيرنده است.

تبصره 2 : سازمان سنجش‌ آموزش  كشور ، موظف است پس از اعلام نتايج آزمون ورودي، كارنامه پذيرفته شدگان مشتمل بر نمره خام آنها را در هريك از مواد امتحاني در اختيار دانشگاههاي ذي ربط قرار دهد.

تبصره 3 : ارائه دروس پيشنيار دانشگاهي و چگونگي اجراي آنها در دانشگاهها، از هر حيث ، مانند دروس دانشگاهي و تابع مقررات آموزش عالي است.

 نمره اين دروس در كارنامه دانشجو ثبت و در ميانگين پايان نيمسال و همچنين در ميانگين كل نمرات دانشجو ، محاسبه مي شود و در مشروطي ، قبولي و يا ردي دانشجو نيز تأثير دارد.

تبصره 4 : به حداكثر طول دوره تحصيل دانشجوياني كه حداقل 8 واحد از دروس پيشنياز دانشگاهي را گذرانده باشند، يك نيمسال تحصيلي افزوده مي شود.

طول دوره :

ماده 13 – حداكثر مدت مجاز تحصيل در دوره هاي كارداني و كارشناسي ناپيوسته 3 سال و در دوره هاي كارشناسي پيوسته 6 سال است. در صورتي كه دانشجو نتواند واحدهاي دوره را در حداكثر مدت مجاز تحصيل با موفقيت بگذراند از دانشگاه مربوط اخراج مي شود.

4 ) حضور و غياب

حضور در جلسات درس

ماده 14 – حضور دانشجو در تمام جلسات مربوط به هر درس الزامي است و ساعات غيبت دانشجو در هر درس نبايد از 16/3مجموع ساعات آن درس تجاوز كند، در غير اينصورت نمره دانشجو در آن درس صفر محسوب مي شود.

تبصره 1 : در صورتي كه غيبت دانشجو در هر درس بيش از16/3  باشد ولي غيبت او موجه تشخيص داده شود، آن درس حذف مي شود، در اين حال رعايت حد نصاب 12 واحد در طول نيسمال براي وي الزامي نيست. ولي نيمسال مذكور به عنوان يك نيمسال كامل جزو سنوات تحصيلي دانشجو محسوب مي شود.

تبصره 2 : غيبت در جلسات دو هفته اول در هر درس، به دليل حذف و يا اضافه و يا به هر دليل ديگر مجاز نيست و در صورت پيشامد جزوغيبت مجاز دانشجو محسوب مي شود.

غيبت در امتحان :

ماده 15 – غيبت غير موجه در امتحان هر درس به منزله گرفتن نمره صفر در امتحان آن درس است و غيبت موجه در امتحان هر درس موجب حذف آن درس مي گردد.

ماده 16 – تشخيص موجه بودن غيبت در جلسات درس و در امتحان برعهده شوراي آموزشي دانشگاه يا كميته منتخب آن شورا است.

5 ) حذف و اضافه

ماده 17 – دانشجو مي تواند در هر نيمسال تحصيلي، فقط در مهلتي كمتر از دو هفته،  پس از شروع نيمسال تحصيلي دو درس ديگر انتخاب يا دو درس انتخابي خود را حذف و يا دو درس انتخابي خود را با دو درس ديگر جا به جا نمايد. مشروط برآنكه تعداد واحدهاي انتخابي وي از حد مقرر تجاوز نكند.

ماده 18 – در صورت اضطرار، دانشجو مي تواند تا 5 هفته به پايان نيمسال تحصيلي مانده، فقط يكي از درسهاي نظري خود را با تأئيد گروه آموزشي حذف كند. مشروط بر آنكه اولاً غيبت دانشجو در آن درس بيش از مجموع ساعات آن درس نباشد و ثانياً تعداد واحدهاي باقيمانده وي از 12 واحد كمتر نشود.

ماده 19 – حذف كليه درسهاي اخذ شده، در يك نيمسال، تنها در صورتي مجاز است كه بنا به تشخيص شوراي آموزشي دانشگاه، دانشجو قادر به ادامه تحصيل در آن نيمسال نباشد. در اين صورت نيمسال مزبور جزو حداكثر مجاز تحصيل دانشجو محسوب خواهد شد.

6) ارزيابي پيشرفت تحصيلي دانشجو

معيارهاي ارزيابي:

ماده 20 : ارزيابي پيشرفت دانشجو در هر درس براساس ميزان و فعاليت در كلاس، انجام تكاليف درسي و نتايج امتحانات بين نيمسال صورت مي گيرد و استاد هر درس مرجع ارزيابي دانشجو در آن درس است.

تبصره 21 : برگزاري امتحان پايان نيمسال براي هر درس الزامي است.

ماده 21 – معيار ارزيابي پيشرفت تحصيلي دانشجو نمره درس است و نمرات دانشجو در هر درس به صورت عددي بين صفر تا بيست تعيين مي شود.

ماده 22 – حداقل نمره قبولي در هر درس 10 است. دانشجويي كه در هريك از دروس الزامي مردود شود. در اولين فرصت، ملزم به تكرار آن است. با اين حال نمرات كليه دروس اعم از قبولي و ردي در كارنامه دانشجو و در محاسبه ميانگين منظور مي شود.

تبصره : اگر دانشجويي در يك درس اختياري مردود شد، به جاي آن درس مي تواند از حدول دروس انتخابي در برنامه مصوب، درس ديگري را انتخاب كند.

درس ناتمام

ماده 23 : در موارد استثنايي، نمره تمرين دبيري ، كارآموزي و كارورزي ، عمليات صحرايي، كار در عرصه و دروسي كه برنامه آموزشي مصوب، توأم با پروژه  ارائه مي شود، در صورتي كه به تشخيص استاد و تأئيد گروه آموزشي مربوط ، تكميل آنها در طول يك نيمسال تحصيلي ميسر نباشد، ناتمام تلقي مي گردد. نمره ناتمام بايد حداكثر تا پايان نيمسال بعد به نمره قطعي تبديل گردد.

اعلام نمرات

ماده 24 - استاد موظف است گزارش نمره نهايي هر درس را حداكثر ظرف 10 روز پس از برگزاري امتحان آن درس به اداره آموزش دانشكده يا واحد مربوط تسليم نمايد.

ماده 25 – اداره آموزش هر دانشكده يا واحد ذي ربط در هر دانشگاه موظف است نمرات دانشجويان را حداكثر تا دو هفته پس از برگزاري آخرين امتحان هر نيمسال و بعد از رسيدگي به اعتراضات دانشجويان و رفع اشتباهات احتمالي، به آموزش كل دانشگاه تسليم نمايد.

تبصره‌ : نمره پس از اعلام به آموزش كل دانشگاه غير قابل تغيير است.

ميانگين نمرات

ماده 26 – در پايان هر نيمسال تحصيلي،‌ ميانگين نمرات دانشجو در آن نيمسال و ميانگين كل نمرات او تا پايان آن نيمسال و در پايان دوره تحصيلي، ميانگين كل نمرات دانشجو،‌ محاسبه و در كارنامه وي ثبت مي شود.

تبصره 1 : براي محاسبه ميانگين نمرات، تعداد واحدهاي هر درس در نمره آن درس ضرب مي شود و مجموع حاصل ضربها در تمام دروسي كه دانشجو براي آنها نمره گرفته است‌ ( اعم از ردي يا قبولي ) بر تعداد كل واحدهاي اخذ شده تقسيم مي شود.

تبصره 2 : دوره تابستاني ،‌ به عنوان نيمسال تحصيلي محسوب نمي شود، دروسي كه دانشجو در دوره تابستاني مي گذراند، تنها در محاسبه ميانگين كل دانشجو محسوب مي شود. به همين نحو نمرات دانشجو ، در نيمسالي كه الزاماً كمتر از 12 واحد انتخاب مي كند، و كسر بودن واحدها خارج از اراده او است نيز مانند دروس تابستاني در ميانگين كل  او محاسبه مي شود، ولي آن نيمسال جزو حداكثر مدت مجاز تحصيل دانشجو محسوب خواهد شد.

نام نويسي مشروط

ماده 27 – ميانگين نمرات دانشجو در هيچ نيمسال تحصيلي نبايد كمتر از 12 باشد، در غير اينصورت ، نام نويسي دانشجو در نيمسال بعد، به صورت مشروط خواهد بود.

تبصره : هر دانشگاه موظف است موضوع مشروط بودن دانشجو را هر بار به وي، كتباً اطلاع دهد. و يك نسخه از آن را د پرونده دانشجو ضبط نمايد. با اين وصف قصور در اخطار به ويا ز طرف دانشگاه و يا اظهار بي اطلاعي دانشجو از اين امر،  مانعي در اجراي مقررات نخواهد بود.

ماده 28 – دانشجويي كه به صورت مشروط نام نويسي مي كند، جز در آخرين نيمسال تحصيلي حق انتخاب بيش از 14 واحد درسي در آن نيمسال را ندارد.

اخراج دانشجوي مشروط

ماده 29 – در صورتي كه ميانگين نمرات دانشجو در دوره هاي كارشناسي و كارشناسي ارشد پيوسته در سه نيمسال متوالي يا 4 نيمسال متناوب و در دوره هاي كارداني و كارشناسي ناپيوسته در دو نيمسال تحصيلي،‌ اعم از متوالي يا متناوب، كمتر از 12 باشد در هر مرحله اي كه باشد، از ادامه تحصيل محروم مي شود.

ماده 30 – دانشجويي كه به لحاظ مشروط شدن بيش از حد، از ادامه تحصيل در دوره كارشناسي محروم مي شود، در صورتي كه واحدهاي مقطع پايين تر رشته مربوط را تا سقف مجاز، با موفقيت گذرانده باشد و ميانگين كل او در اين واحدها كمتر از 12 نباشد، مي تواند با رعايت ساير ضوابط مربوط، مدرك مرسوم مقطع   پايين تر را در آن رشته دريافت كند.

تبصره : در صورتي كه رشته تحصيلي دانشجو در مقطع پايين تر وجود نداشته باشد و آن رشته فاقد برنامه مصوب باشد، دانشجو مي توان دبا نظر گروه آموزشي مربوط، به يكي از رشته هاي موجود نزديك به رشته تحصيلي خود، در مقطع پايين تر، در آن دانشگاه يا دانشگاه ديگر ، تغيير رشته دهد و پس از تطبيق واحدها با رشته جديد و گذراندن واحدهاي كمبود، در آن مقطع فارغ التحصيل شود. بديهي است كه تطبيق واحدها و تعيين دروس كمبود ، بر عهده گروه آموزشي دانشگاه پذيرنده است.

ماده 31 – دانشجويي كه به دليل مشروط شدن بيش از حد، از ادامه تحصيل محروم مي شود، در صورت انجام يا لغو تعهداتي كه در دوران تحصيل سپرده است، مي تواند براي تحصيل مجدد، در آزمون سراسري شركت كند، و در صورت قبولي در رشته مورد علاقه خود ادامه تحصيل دهد.

دانشگاه پذيرنده مي تواند، واحدهائي را كه دانشجو در رشته قبلي گذرانده است، با برنامه رشته جديد تطبيق داده و طبق ضوابط اين آيين نامه بعضي يا تمام آن را بپذيرد.

 ادامه دارد... .